Historische Vertelsels - Geschiedenis van de Lage Landen
Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen is een geschiedenis podcast met historische verhalen over België en de Lage Landen, verteld door Gids53 / Jo Van Dessel (historicus en professioneel gids). De focus ligt op WOII (Tweede Wereldoorlog), de middeleeuwen en de vroeg moderne periode (16e eeuw). De verhalen spelen zich vooral af in (groot) Antwerpen, in het Fort van Breendonk en in Vlaanderen tout court.
Sinds Covid maak ik deze podcast vanuit mijn zolderkamer: ik schrijf en vertel de afleveringen, doe interviews, en mix alles af met muziek en subtiele sound effects. Per reeks breng ik onze ‘Belgische’ geschiedenis tot leven doorheen de bril van de mensen die ze beleefden: historische personages — soms bekend, soms helemaal anoniem. Vanuit hun persoonlijke levensverhaal, hun keuzes, werk en dagelijkse leven leg ik de link met de grote geschiedenis en het tijdvak waarin ze leefden.
De podcast is gelinkt met mijn gidswerk in de Historische Vertelsels-tours en met mijn Historische Lezingen.
Veel luisterplezier — en volg/subscribe zodat je geen nieuwe aflevering mist.
Gids53 (Jo Van Dessel)
Episodes
53 episodes
De arrestatie van Jan Rubens en de affaire Anna van Saksen (1571) | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 E05
Deze 5e episode over het leven van Maria Pijpelinckx begint in maart 1571. Maria wacht in het Rinkenhof (Keulen) op nieuws over Jan Rubens, die naar Siegen is vertrokken, maar geen teken van leven meer geeft. ...
Van Antwerpen naar Keulen (1568-1570) – vlucht, ballingschap en een nieuw begin | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E04
Na hun vertrek uit Antwerpen in oktober 1568 trekken Maria Pijpelinckx, Jan Rubens en hun kinderen via Kuringen richting Keulen, op de vlucht voor Alva en de dreiging van de Bloedraad. In deze 4e episode volgen we hun tocht via het graafschap L...
Antwerpen tijdens en na de Beeldenstorm (1566-1568) – Alva, de Bloedraad en het vertrek uit Antwerpen | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E03
In deze 3e episode over Maria Pijpelinckx barst de Beeldenstorm in Antwerpen (1566) los en zien we van dichtbij hoe snel het ontspoort. Maria Pijpelinckx zit thuis met de kinderen, terwijl Jan Rubens als schepen mee in het crisisoverleg belandt...
De Gouden 16e eeuw van Antwerpen – hoe een stadje aan de Schelde een handelsmetropool werd | Reeks: special
In deze extra aflevering neem ik je mee door de aanloop naar de Gouden Eeuw van Antwerpen: waarom de stad vanaf de late 15e en vooral in de 16e eeuw zo sterk groeit. Je hoort hoe politieke grenzen, handelsroutes en markten verschui...
De weg naar de Beeldenstorm (1566) – hagenpreken, inquisitie en politieke crisis in Antwerpen | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E02
In deze 2e episode over het leven van Maria Pijpelinckx stijgt de spanning in Antwerpen richting 1566 en de Beeldenstorm. Maria Pijpelinckx en Jan Rubens leven in een stad waar calvinistische hagenpreken, ketterplakkaten en inquisitie het dagel...
Maria Pijpelinckx (1538-1562) – jeugd, familie en huwelijk met Jan Rubens | Maria Pijpelinckx | Reeks 10 #E01
In deze 10e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen krijgt voor het eerst een vrouw de hoofdrol: Maria Pijpelinckx (1538–1608). Ik neem jullie live mee naar de Wapper en de Meir, langs plekken waar haar familie leefde...
Luistervoer: Prof. Dr. Tine Meganck over Ortelius en netwerken in de 16e eeuw | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E07
In deze 7e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Tine Meganck. Zij heeft de netwerken van Ortelius onderzocht en is op het onderwerp gedoctoreerd aan Princeton University in de US. Deze luistervoer gaat nog dieper in op de netwerken van Or...
Luistervoer: Prof. Gerrit Verhoeven over reizen en Grand Tours in de 17e/18e eeuw. | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E06
In deze 6e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Gerrit Verhoeven. Hij onderzoekt al enkele decennia hoe mensen reisden in de vroeg-moderne periode (16e tot 18e eeuw). Omdat Ortelius zo veel reisde, wilde ik met Gerrit deep diven in het on...
Ortelius’ verborgen netwerk: het Album Amicorum tussen vriendschap, humanisme, oorlog en geloof (1574-1596) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E05
In de 5e episode duiken we in Ortelius’ Album Amicorum: zijn beroemde vriendenboek met bijdragen van humanisten, kunstenaars, dichters en politici uit heel Europa. Je hoort waarom zo’n album veel meer was dan een “poëzieboekje”: het was een net...
Ortelius’ Theatrum Orbis Terrarum – de eerste atlas en waarom die zo’n succes werd (1570-1598)? | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E04
In de 4e episode gaat het over Ortelius zijn Opus Magnum: de Theatrum Orbis Terrarum (1570): de eerste atlas in de moderne zin van het woord. Je hoort wat er precies nieuw was: kaarten op eenzelfde formaat, een vaste volgorde (wereld–continente...
Ortelius de cartograaf – de weg naar het Theatrum Orbis Terrarum (1550-1570) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E03
In deze 3e episode zien we hoe Abraham Ortelius een echte cartograaf wordt in Antwerpen tussen 1550 en 1570. Zijn atelier (met zijn zussen) kleurt kaarten in en werkt ze af, in een stad die in het midden van de 16e eeuw tot een belangrijk centr...
Wist-je-datje 002 - Ortelius en de Continental Drift
Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel...
Wist-je-datje 001 - Ortelius en de Frankfurter Buchmesse (15e - 21e eeuw)
Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel...
Ortelius op reis – Duitsland, Frankrijk, Engeland en Italië (1550-1598) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E02
In deze 2e episode volgen we Abraham Ortelius als reiziger in de 16e eeuw: waarom hij zo veel onderweg is, hoe het reizen toen verliep, en wat hij ermee wint voor zijn werk in Antwerpen. We komen op de Frankfurter Messe, waar Ortelius in 1554 G...
De jeugdjaren van Ortelius. Antwerps cartograaf, verzamelaar en humanist (1527-1550) | Abraham Ortelius | Reeks 9 #E01
In deze 9e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen neem ik jullie mee in het leven van Abraham Ortelius (1527–1598), geograaf in Antwerpen in de 16e eeuw. Zijn bekendste, baanbrekende werk: het Theatrum Orbis Terrarum...
Luistervoer: Tom Dieusaert over Emmanuel Van Meteren en de historie van de 80-jarige Oorlog | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E10
In deze 5e Luistervoer ga ik in gesprek met Tom Dieusaert, journalist maar vooral ook Antwerpenaar, die, net als hijzelf - Tom woont en werkt in Argentinië - boeken en artikels schrijft over 16e en 17e eeuwse Sinjoren die in het buitenland furo...
Luistervoer: Leen Huet over Pieter Breugel de Oude en het protestantisme | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E09
De 8e reeks over het leven van Filips van Marnix van Sint Aldegonde speelt zich af tijdens de godsdiensttwisten in de Nederlanden in de tweede helft van de 16e eeuw. In deze 4e Luistervoer ga ik in gesprek met Leen Huet, alom gevierde kunsthist...
Luistervoer: Kristof Selleslach over Christophe Plantin, een katholiek Calvinist? | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E08
In deze 3e Luistervoer ga ik in gesprek met Kristof Selleslach, archivaris van het Museum Plantin Moretus en kenner van het drukkersgeslacht. Met hem onderzoek ik hoe tijds- en stadsgenoot van Filips van Marnix van Sint Aldegonde, Christoffel P...
De Val van Antwerpen: Marnix tussen eer en “verraad” en in dienst van de Republiek (1585-1598) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 E07
Antwerpen valt op 17 augustus 1585. In Beveren tekent Filips van Marnix met Alexander Farnese de overgave: de stad wordt gespaard maar wordt weer katholiek, een Spaans garnizoen komt weer in de citadel, en er volgt een zware oorlogsschatting. V...
Marnix vs Farnese: van de Unie van Atrecht tot de Val van Antwerpen (1579-1585) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 E#06
De Nederlanden breken in twee. Na de Gentse Calvinistische coup (1577) ontstaan radicale stadsrepublieken die Oranjes droom van godsdienstvrede ondergraven. Het Zuiden haakt af met de Unie van Atrecht (1579), het Noorden antwoordt met de Unie v...
Van de Spaanse Furie tot de Pacificatie van Gent: de Calvinisten nemen de overhand (1576-1578) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E05
Episode 5 start met de Spaanse Furie in Antwerpen. Vanuit Alva’s citadel barst het geweld los: plundering, brand, moord en paniek. Maar achter het iconische horrorverhaal schuilt ook nuance: cijfers worden opgeblazen, propaganda doet haar werk....
Gezant van Oranje in oorlogstijd: van Den Briel tot aan de Spaanse Furie (1571-1576) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E04
In 1571 wordt Filips van Marnix van Sint Aldegonde officieel gezant en raadgever van Willem van Oranje. Zijn opdracht: bondgenoten zoeken, propaganda voeren, geld vinden en de protestantse stromingen op 1 lijn krijgen. Dat laatste blijkt heel m...
Het begin van de Tachtigjarige Oorlog – de slag bij Oosterweel, Alva en Marnix op de vlucht (1566-1571) | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E03
Na de Beeldenstorm (1566) probeert landvoogdes Margaretha van Parma met het Accoord van 23 augustus de gemoederen te bedaren, maar het noodverband valt direct uit elkaar. In deze 3e episode vertel ik hoe ontevredenheid aan beide kanten uitmondt...
De Beeldenstorm aan de horizon (1562-1566) – Marnix kiest kant: Smeekschrift, Geuzen en de breuk met Filips II | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E02
Episode 2: Marnix houdt zich jarenlang schuil na Genève, maar dat zal veranderen wanneer hij via Lodewijk van Nassau en zijn broer Jan van Toulouse calvinistische netwerk in de Nederlanden binnen rolt. Intussen escaleert de crisis in de Nederla...
De jeugd van Marnix: van Brussel tot Genève – Calvijn, vervolging en het begin van de Opstand | Filips van Marnix van Sint Aldegonde | Reeks 8 #E01
In deze eerste episode van Reeks 8 over de rol van Filips van Marnix van Sint Aldegonde in de 80-jarige Oorlog zet ik het context van de 16e-eeuwse Nederlanden scherp: Karel V en zijn centralisatiepolitiek, de Reformatie van Maarten Luther, de ...
